Նորավանք

Նորավանք վանական համալիրը հանդիսանում է հայկական միջնադարյան ճարտարապետության բարձրագույն նվաճումներից և համաշխարհային մշակութային ժառանգության եզակի գոհարներից մեկը։ Այս մոնումենտալ հուշարձանախումբը տեղակայված է Վայոց ձորի մարզում՝ Ամաղու գյուղից երեք կիլոմետր հյուսիս-արևմուտք, Արփա գետի վտակի՝ դեպի երկինք խոյացող հրաբխային աղյուսակարմիր ժայռերով շրջապատված անդնդախոր ու գեղատեսիլ կիրճի դարավանդի վրա։ Վանական կյանքն այս տարածքում սկզբնավորվել է դեռևս վաղ միջնադարում, սակայն համալիրի հիմնադրումը թվագրվում է 1105 թվականին, երբ Վահանավանքի վանահայր Հովհաննես եպիսկոպոսն այստեղ հաստատեց եպիսկոպոսական աթոռը։ XIII-XIV դարերում վանքը դարձավ նշանավոր Օրբելյան իշխանական տոհմի տապանատունը և Սյունյաց մետրոպոլիտների ազդեցիկ նստավայրը՝ վերածվելով տարածաշրջանի խոշորագույն հոգևոր, մշակութային ու կրթական կենտրոնի, որը սերտորեն կապված էր Գլաձորի հռչակավոր համալսարանի հետ։ Համալիրի կառուցվածքն ընդգրկում է պատմաճարտարապետական տարբեր շերտեր ներկայացնող կառույցներ, որոնց առանցքն են կազմում Սուրբ Ստեփանոս Նախավկա գլխավոր եկեղեցին՝ կից գավթով, Օրբելյանների Սուրբ Գրիգոր դամբարան-եկեղեցին և առանձնակի շուքով կանգնած Սուրբ Աստվածածին երկհարկանի դամբարան-եկեղեցին, որը հայտնի է նաև Բուրթելաշեն անունով։ Նորավանքի ճարտարապետական ոճն արտահայտում է ուշ միջնադարյան Հայաստանի գեղարվեստական մտքի կատարելությունը, որն իրականացվել է նշանավոր վարպետների՝ ճարտարապետ Սիրանեսի և հանճարեղ քանդակագործ, մանրանկարիչ Մոմիկի կողմից։ Համալիրի թագն ու պսակը հանդիսացող Բուրթելաշեն եկեղեցին (1339 թ․) բնութագրվում է աննախադեպ ծավ

Monasteries & Churches