Ավանի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի

Ավանի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին (հայտնի է նաև որպես Ավանի կաթողիկե եկեղեցի) վաղ միջնադարյան հայկական ճարտարապետության եզակի հուշարձան է, որը գտնվում է Երևանի հյուսիս-արևելյան մասում՝ Ավան վարչական շրջանի հին թաղամասում։ Այս հոյակերտ տաճարը կառուցվել է 6-րդ դարի վերջին՝ 591–602 թվականների միջակայքում, Հովհան Բագարանցի հակաթոռ կաթողիկոսի կողմից, ով իր նստավայրը հաստատել էր բյուզանդական վերահսկողության տակ գտնվող Ավան գյուղում։ Տաճարը հանդիսանում է հայկական ճարտարապետության մեջ պահպանված ամենահին քառախորան (չորս կիսաշրջանաձև խորաններով) կառույցներից մեկը, որն արտաքուստ ունի ուղղանկյուն հորինվածք, իսկ ներսից՝ չորս անկյուններում տեղադրված շրջանաձև ավանդատներ։ Այս ճարտարապետական ոճը հիմք է հանդիսացել հետագայում այնպիսի հանրահայտ գլուխգործոցների ստեղծման համար, ինչպիսին է Հռիփսիմեատիպ կառույցների հորինվածքը։ Եկեղեցին մեծապես տուժել է 1679 թվականի Երևանի ավերիչ երկրաշարժից, ինչի հետևանքով փլուզվել են գմբեթներն ու պատերի վերին հատվածները։ Չնայած այսօր հուշարձանը գտնվում է կիսավեր վիճակում, այնտեղ պահպանվել են բազմաթիվ պատմական շերտեր, այդ թվում՝ 7-րդ դարի վրացերեն արձանագրություններ և հնամենի խաչքարեր։ Ավանի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին և նրան հարող կաթողիկոսական պալատի փլատակները հանդիսանում են Հայաստանի վաղ քրիստոնեական շրջանի պատմության և հոգևոր մշակույթի կարևորագույն վկաները։

Ավան, Երևան

Monasteries & Churches