Արենի-1 քարանձավի հնագույն գինեգործարանը

Արենի-1 (Թռչունների) քարանձավում 2007 թվականին հայտնաբերված գինեգործական համալիրը հանդիսանում է աշխարհում մինչ օրս հայտնի ամենահին ամբողջական և համակարգված գինեգործարանը: Գիտական լաբորատոր հետազոտությունները, այդ թվում՝ ռադիոածխածնային մեթոդով կատարված անալիզները, փաստել են, որ այս համալիրը թվագրվում է մեր թվարկությունից առաջ 4100-4000 թվականներով, ինչը համապատասխանում է ուշ էնեոլիթի (պղնձաքարի) դարաշրջանին: Այս գտածոն մոտ հազար տարով ավելի հին է, քան մինչ այդ աշխարհում հայտնի հաջորդ հնագույն գինեգործական վայրերը: Հնագիտական պեղումների ժամանակ քարանձավի ներսում հայտնաբերվել է արտադրական ամբողջական շղթա: Այն ներառում է խաղողը տրորելու համար նախատեսված մոտ մեկ մետր երկարությամբ կավե ջրավազան (հնձան), որն ունի թեք հատակ և հարմարեցված է հյութը դեպի կից թաղված հսկայական կավե կարասների (կարասների տարողությունը հասնում է մինչև 50 լիտրի) մեջ ուղղելու համար: Կարասները ծառայել են խաղողի հյութի խմորման և ստացված գինու պահպանման համար: Համալիրի տարածքից պեղվել են նաև խաղողի մամլման մնացորդներ, չորացած կորիզներ, չանչեր, կեղևներ, ինչպես նաև գինի խմելու համար նախատեսված կավե թասեր և եղջյուրներ: Քիմիական անալիզների միջոցով կարասների հատակին և պատերին հայտնաբերվել են մալվիդինի (խաղողի գունանյութի) հետքեր, ինչը վերջնականապես ապացուցել է, որ տարաներում հենց կարմիր գինի է արտադրվել ու պահվել: Գիտնականների և բուսաբանների կողմից կորիզների մորֆոլոգիական հետազոտությունը ցույց է տվել, որ քարանձավի բնակիչներն օգտագործել են ոչ թե վայրի, այլ արդեն ընտելացված խաղողի տեսակ (Vitis vinifera), որն իր գենետիկ