Վարդավառ

Վարդավառը հայկական ժողովրդական և եկեղեցական տոն է, որը նշվում է Զատիկից 98 օր հետո՝ հունիսի 28-ից օգոստոսի 1-ն ընկած ժամանակահատվածում։ Այն համարվում է Հայ Առաքելական Եկեղեցու հինգ տաղավար տոներից մեկը և կապված է Քրիստոսի Պայծառակերպության հետ։ Տոնը նախորդում է շաբաթապահքը, իսկ հաջորդ օրը նվիրվում է ննջեցյալների հիշատակմանը։ Վարդավառի ծագումնաբանությունը բազմազան է։ Տոնի անվանումը կապված է «վարդ» արմատին, որը խորհրդանշում է ջուրը և ծաղիկը։ Հայտնի հայագետներ տարբեր կերպ են բացատրում բառի ծագումը՝ մի մասը կապելով հեթանոսական աստվածուհիների պաշտամունքի հետ, մասնավորապես Աստղիկի և Անահիտի, մյուսները՝ հեթտական կամ սանսկրիտական արմատների։ Հին ժամանակներում Վարդավառը կապված էր ջրի պաշտամունքի և բերքահավաքի տոնակատարությունների հետ։ Հեթանոսական ժամանակներում Վարդավառը նշվում էր որպես մեծ տոնախմբություն՝ ջրերի ակունքների մոտ, որտեղ կատարվում էին զոհաբերություններ և աղերսներ ջրի տարերքի հովանավորներին։ Տոնին հատուկ տեղ էր հատկացվում ջրին, վարդաջիրին և խնձորին։ Վարդավառի օրը ավանդաբար առաջին անգամ ուտում էին տարվա առաջին խնձորը, իսկ տոնակատարությունները ուղեկցվում էին կրակի շուրջ պարերով։ Քրիստոնեության ընդունումից հետո Վարդավառը կապվեց Քրիստոսի Պայծառակերպության տոնի հետ։ Հայ եկեղեցին տոնը տեղափոխեց Նավասարդի 1-ին օրից՝ օգոստոսի 11-ից, ապա 6-րդ դարում այն մտցվեց Զատկի շրջանի մեջ և նշվում է Համբարձումից հետո 7-րդ կիրակի օրը։ Այս տոնին մարդիկ միմյանց ջրով ուրախալի կերպով ջրում են, ինչը խորհրդանշում է մեղքերի լվացումը և հոգու թարմացումը։ Վարդավառը հատկապես սիրելի է երեխաների շրջանում, ովք