Ուրարտուի ժառանգությունը

Ուրարտուն, որն ասորեստանյան աղբյուրներում հիշատակվում է որպես Նաիրի, իսկ տեղական սեպագիր արձանագրություններում՝ Բիայնիլի (աստվածաշնչյան ձևակերպմամբ՝ Արարատյան թագավորություն), հանդիսանում է Հայկական լեռնաշխարհի առաջին համահայկական կենտրոնացված պետությունը, որը գոյություն է ունեցել մեր թվարկությունից առաջ IX-VI դարերում։ Այս թագավորության անկումից հետո նրա նյութական, մշակութային և էթնիկական ժառանգությունը ամբողջությամբ անցել է հաջորդող հայկական պետական կազմավորումներին՝ Երվանդունիների թագավորությանը և ձևավորվող հայ ժողովրդին։ Ուրարտական ժառանգության ամենատեսանելի և մնայուն տարրը քաղաքաշինությունն ու ամրոցաշինությունն է։ Ուրարտացիները տիրապետում էին քարամշակման և կիկլոպյան կառույցների հիմնադրման բարձր տեխնոլոգիաներին, ինչի վկայությունն են Տուշպա (Վան), Էրեբունի, Թեյշեբաինի (Կարմիր բլուր) և Արգիշտիխինիլի քաղաք-ամրոցները։ Ժամանակակից Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանն ուղղակիորեն ժառանգել է իր անվանումն ու հիմնադրման տարեթիվը (մ.թ.ա. 782 թ.) Արգիշտի Ա թագավորի կողմից կառուցված Էրեբունի ամրոցից։ Մշակութային կարևորագույն ձեռքբերումներից էր զարգացած հիդրոտեխնիկական համակարգը։ Երկրագործությունը խթանելու նպատակով Ուրարտուում կառուցվել են բազմաթիվ ջրանցքներ, թունելներ և արհեստական լճեր։ Դրանցից ամենահայտնին Մենուայի (Շամիրամի) ջրանցքն է Վանում, որն ունի ավելի քան 70 կիլոմետր երկարություն և իր ինժեներական ճշգրտության շնորհիվ անխափան գործում է մինչև օրս։ Նույնպիսի ջրարբիացման համակարգեր հետագայում կիրառվել են Արարատյան դաշտում հայկական թագավորությունների կողմից։ Տնտեսության և արհեստների բնագավա