Ամանոր

Ամանորը տարվա առաջին օրը՝ հունվարի 1-ն է, որը սահմանվել է որպես տարվա սկիզբ Հռոմի կայսր Հուլիոս Կեսարի կողմից մ.թ.ա. 46 թվականին։ Հին Հռոմում այդ օրը նվիրված էր Յանուս աստծուն, որը խորհրդանշում էր ընտրությունը և բոլոր սկիզբները։ Հունվար ամիսը ստացել է իր անվանումը հենց այս աստծու անունից։ Հայաստանում Ամանորը նշվում է Գրիգորյան օրացույցով հունվարի 1-ին։ Սակայն հին Հայաստանում նոր տարին նշվել է տարբեր օրացույցներով և տարբեր ժամանակներում։ Հին հայերը Ամանորը նշել են օգոստոսի 11-ին, իսկ գարնան գալուստը՝ մարտի 21-ին, որը կոչվել է Ծաղկըմուտ։ Ամանորը հայերի դիցարանում եղել է պտղաբերության և բերքի պահպանման աստված՝ մարմնավորելով նոր պտուղների ամենաբեր աստծուն։ Ամանորի գիշերը հայ երեխաները շրջում էին տներով և իրենց գուլպաները կախում էին տների երդիկից, որպեսզի դրանք լցնեն կաղանդչեքով։ Հայկական ավանդական ամանորյա սեղանին պետք է լինեին առնվազն յոթ կերակրատեսակ, այդ թվում՝ տոլմա, անուշապուր, մայրամապուր, տարեհաց, գաթա և աղանձ։ Ամանորի խորհրդանիշն է եղել նաև Կենաց ծառը, որը զարդարված է եղել մրգերով և չրերով։ Ամանորի տոնակատարության մեջ հայկական ավանդույթները զուգորդվել են կրակի պաշտամունքով, ինչպես նաև ծառերի՝ հատկապես ձիթապտղի կամ խնկի ծառի զարդարանքով, ինչը վաղնջական ժամանակներից է պահպանվել։ Այս սովորույթը նման է եվրոպական եղևնու զարդարման ավանդույթին, սակայն հայկական ծագումն ունի։ Ամանորը խորհրդանշում է նոր կյանքի սկիզբը, վերածնունդը և հույսը։ Այս տոնը կարևոր է ոչ միայն որպես ժամանակի անցման նշան, այլև որպես համայնքային և ընտանեկան միավորման առիթ։