Մատենադարան

Մատենադարանը, որը պաշտոնապես կրում է Մեսրոպ Մաշտոցի անունը, հանդիսանում է հին ձեռագրերի և փաստաթղթերի պահպանման ու ուսումնասիրման աշխարհի խոշորագույն գիտահետազոտական կենտրոններից մեկը: Այն գտնվում է Երևանում և իրենից ներկայացնում է հայ մշակութային ու գիտական ժառանգության հիմնասյուներից մեկը, որի հավաքածուն ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Աշխարհի հիշողություն» ծրագրի միջազգային գրանցամատյանում: Հաստատության պատմությունն ուղղակիորեն կապված է հայոց գրերի գյուտի և քրիստոնեական ավանդույթի հետ: Մատենադարանի հիմքը դրվել է V դարում՝ գրերի ստեղծումից անմիջապես հետո, Վաղարշապատում՝ Էջմիածնի կաթողիկոսարանին կից գործող մատենադարանում, որտեղ հավաքվում և թարգմանվում էին ժամանակի արժեքավոր ձեռագրերը: Դարերի ընթացքում, չնայած օտար նվաճողների հարձակումներին և հազարավոր ձեռագրերի ոչնչացմանը, հայ հոգևորականներն ու մշակութային գործիչները կարողացել են փրկել ու պահպանել հավաքածուի զգալի մասը: 1920-ական թվականներին Էջմիածնի մատենադարանը պետականացվեց, իսկ 1939 թվականին տեղափոխվեց Երևան: 1959 թվականին ճարտարապետ Մարկ Գրիգորյանի նախագծով կառուցված բազալտե հոյակերտ շենքի բացմամբ Մատենադարանը վերածվեց ինքնուրույն գիտահետազոտական ինստիտուտի: Այսօր Մատենադարանի ֆոնդերում պահվում են ավելի քան 20,000 հին ձեռագրեր, պատառիկներ և շուրջ 300,000 արխիվային փաստաթղթեր: Հավաքածուի հիմնական մասը հայերեն ձեռագրերն են, որոնք ընդգրկում են միջնադարյան գիտության և մշակույթի բոլոր ոլորտները՝ պատմագրություն, փիլիսոփայություն, աստվածաբանություն, մաթեմատիկա, բժշկություն, տիեզերագիտություն և աշխարհագրություն: Այստեղ են պահվում աշխարհի