Հայկ Նահապետ. Երկնային զարթոնքը, Օրիոնի գոտին և տիեզերական ծագումնաբանությունը

Հայկ Նահապետը հանդիսանում է հայ ժողովրդի ավանդական հիմնադիրն ու կենսաբանական նախահայրը, ում անվան հետ է սերտորեն կապվում մեր ազգի «Հայ» ինքնանվանումը և հայրենիքի «Հայաստան» ու «Հայք» անունները, մինչդեռ օտարներն այն կոչում են Արմենիա՝ հղում անելով Հայկի տոհմի հաջորդ հզոր առաջնորդներին: Հայկ նահապետի և Բելի պատմությունը հայ մշակույթի ամենախորքային՝ տիեզերաբանական հիմքն է, որտեղ երկրային իրադարձություններն ուղղակիորեն արտացոլում են աստղային երկնամարմինների շարժումը։ Այս համատեքստում օգոստոսի 11-ը՝ հայոց մեծ տարեսկիզբ Նավասարդը, զուտ օրացուցային ամսաթիվ չէ, այլ աստղագիտական մեծ երևույթի և տիեզերական արթնացման սկիզբ։ Հնագույն հայկական ավանդության մեջ աշխարհում հայտնի Օրիոն համաստեղությունը կոչվել է Հայկի համաստեղություն։ Օգոստոսի 11-ի լուսաբացին երկնակամարում տեղի է ունենում մի յուրահատուկ տեսարան․ ամառային ամիսների ընթացքում անտեսանելի լինելուց հետո, հենց այդ օրը Օրիոնը և նրա երեք պայծառ աստղերից կազմված գոտին, որը հայերն անվանում էին նաև «Շամփուրք Հայկի» կամ «Քար ու Կշեռք», արևածագից առաջ հայտնվում են հորիզոնում՝ հասնելով երկնային հասարակածին։ Սա խորհրդանշում է երկնային որսորդի, լույսի և հայոց նախահոր վերադարձն ու տիեզերական նոր ցիկլի զարթոնքը։ Թաքնագիտական և առասպելաբանական մակարդակում Հայկի և Բելի բախումը դիտարկվում է որպես երկնային համաստեղությունների պատերազմ։ Հսկա աղեղնավոր Հայկը իր երեքթևյան լայն նետով հարվածում և տապալում է բռնակալ Բելին, ում հնագույն աստղագուշակության մեջ նույնացնում էին Ցլի համաստեղության հետ։ Այսպիսով, պատմությունը վերածվում է Լույսի ու Խավարի, տիեզերա