Հայկական միջնադարյան բերդաշինության և պաշտպանական համակարգերի ինժեներական առանձնահատկությունները

Հայկական լեռնաշխարհի աշխարհագրական դիրքը և մշտական պատերազմական իրադրությունը պահանջում էին պաշտպանական կառույցների հատուկ համակարգերի ստեղծում։ Միջնադարյան Հայաստանում և Կիլիկիայի հայկական թագավորությունում ձևավորվել էր բերդաշինության մի ուրույն դպրոց, որի ինժեներական և մտահղացումային լուծումները թույլ էին տալիս փոքրաթիվ ուժերով երկարատև դիմադրություն կազմակերպել բազմապատիկ ավելի մեծ բանակների դեմ։ Հայկական բերդաշինության առաջին և կարևորագույն սկզբունքը տեղանքի բնական պաշտպանական հնարավորությունների առավելագույն օգտագործումն էր։ Ամրոցները կառուցվում էին դժվարամատչելի ժայռերի, կիրճերի եզրերին կամ գետերի միախառնման վայրերում, որտեղ երեք կողմից բնական անդունդներն անմատչելի էին դարձնում մուտքը։ Պարիսպներ կառուցվում էին միայն այն հատվածներում, որոնք բաց կամ հասանելի էին հակառակորդի համար։ Նմանատիպ կառուցվածք ունեն Ամբերդը, Բաղաբերդը, Լամբրոնը և աշխարհագրական բարդ պայմաններում գտնվող այլ հայտնի ամրոցներ։ Պարիսպների կառուցման տեխնիկան նույնպես հարմարեցված էր ռազմական պահանջներին և սեյսմիկ գոտու առանձնահատկություններին։ Օգտագործվում էր «միդիս» կոչվող շարվածքը, երբ արտաքին և ներքին երեսները շարվում էին տաշած հսկայական քարերով (բազալտ, տուֆ), իսկ նրանց միջև եղած դատարկությունը լցվում էր կրաշաղախով ու խճով։ Այս կառուցվածքը պարիսպներին հաղորդում էր բացառիկ ճկունություն երկրաշարժերի ժամանակ և կայունություն՝ հակառակորդի քարանետ մեքենաների հարվածների հանդեպ։ Պարսպապատերն ուժեղացվում էին կիսաշրջանաձև կամ ուղղանկյուն աշտարակներով, որոնք դուրս էին գալիս պատի գծից և թույլ էին տալիս խաչաձև կրակ