Սուրբ Զատիկ

Սուրբ Զատիկը քրիստոնյա եկեղեցիների ամենահին և կարևոր տոններից մեկն է, որը նշում է Հիսուս Քրիստոսի հարությունը։ Այս տոնը սկիզբ է առնում հրեաների Պասեք տոնից, որը հիշատակում է եգիպտական գերությունից ազատագրման պատմությունը։ Քրիստոնեական ուսմունքի համաձայն՝ Հիսուս Քրիստոսի մահն ու հարությունը խորհրդանշում են մեղքերի թողությունը և հավիտենական կյանքի սկիզբը։ Հայ Առաքելական Եկեղեցին Սուրբ Զատիկը նշում է գարնան գիշերհավասարին հաջորդող լիալուսնի առաջին կիրակի օրը, որը կարող է ընկնել մարտի 21-ից մինչև ապրիլի 25-ը։ Զատկին նախորդում է Ավագ շաբաթը, որի ընթացքում տեղի են ունենում հոգևոր արարողություններ, և շաբաթ երեկոյան մատուցվում է Հարության ճրագալույսի պատարագը։ Պատարագի ավարտին հավատացյալները միմյանց ողջունում են «Քրիստոս հարյավ ի մեռելոց» ավետիսով և ստանում «Օրհնյալ է հարությունը Քրիստոսի» պատասխանը։ Հայկական ավանդույթում Զատիկի օրը հավկիթախաղ է կազմակերպվում, որի ընթացքում երկու հոգի իրար դեմ հավկիթներ են կոտրում։ Հաղթողը համարվում է այն անձը, որի հավկիթը չի կոտրվում, և նա ուտում է կոտրված հավկիթը։ Զատկի հավկիթները սովորաբար ուտում են թարխունով, աղով և լավաշով։ Այս ավանդույթը կապված է նաև հեթանոսական գարնանային տոների հետ, որոնք նույնպես նշվում էին գարնան գիշերհավասարին։ Այս տոնը ոչ միայն կրոնական, այլև սոցիալական նշանակություն ունի, քանի որ այն համախմբում է համայնքը և պահպանում է ազգային ինքնությունը։ Զատիկը հայերի մոտ տոնվել է դեռևս քրիստոնեությունից առաջ՝ որպես ձմեռվանից գարունը զատելու տոն, և ժամանակի ընթացքում ստացել է քրիստոնեական իմաստ։