Հայկական շարականներ

Հայկական շարականները միջնադարյան հոգևոր երգեցողության և բանաստեղծության բարձրագույն դրսևորումներն են, որոնք կազմում են Հայ Առաքելական Եկեղեցու ծիսական արարողությունների հիմքը: «Շարական» անվանումը ծագում է «շարք» բառից, ինչը նշանակում է կանոնավորված կարգով դասավորված օրհնություններ, կամ «շարոց» բառից, որը խորհրդանշում է թանկարժեք քարերի շարան: Այս երաժշտական-բանաստեղծական ժանրը ձևավորվել է հայոց գրերի գյուտից անմիջապես հետո՝ V դարում, և անցել զարգացման հազարամյա ուրույն ուղի: Շարականների ստեղծումն ու համակարգումն ունի հստակ պատմական ընթացք: Հնագույն շարականների հեղինակներն են հենց ինքը՝ Մեսրոպ Մաշտոցը և կաթողիկոս Սահակ Պարթևը, որոնց գրչին են պատկանում ապաշխարության շարականները: Հետագա դարերում ժանրը հարստացրին այնպիսի մեծանուն մտածողներ և հոգևորականներ, ինչպիսիք են VII դարի կաթողիկոս Կոմիտաս Ա Աղցեցին (հայտնի «Անձինք նուիրեալք» շարականի հեղինակը), VIII դարի բանաստեղծուհի Սահակադուխտը և XII դարի հանճարեղ հայրապետ Ներսես Շնորհալին: Վերջինս հեղափոխեց շարականերգությունը՝ ներմուծելով աշխարհիկ երաժշտության տարրեր, պարզեցնելով տեքստերը և ստեղծելով հարյուրավոր նոր գործեր: Դարերի ընթացքում բոլոր հաստատված շարականները հավաքվեցին և կանոնավորվեցին հատուկ ծիսական գրքում, որը կոչվում է «Շարակնոց»: Կառուցվածքային և երաժշտական տեսանկյունից շարականները հենվում են «Ութձայն» համակարգի վրա: Սա ձայնեղանակների հատուկ տեսություն է, որը ներառում է չորս հիմնական ձայն (Առաջին, Երկրորդ, Երրորդ, Չորրորդ) և չորս կողմնակի ձայն (Կողմն Առաջին, Կողմն Երկրորդ և այլն): Յուրաքանչյուր շարական ունի իր ձայնեղանակը,