«Սասնա ծռեր» հայկական ազգային էպոս տիեզերավեպ

«Սասնա ծռեր» դյուցազնավեպը հայ բանահյուսության բարձրակետն է, որն իր խորքային շերտերում հանդիսանում է նախաքրիստոնեական, տիեզերաբանական և թաքնագիտական գիտելիքների հանրագիտարան։ Էպոսի կառուցվածքային և սիմվոլիկ հիմքը հենվում է «40» թվի համակարգի վրա, որը հին արևելյան և հայկական տիեզերագիտության մեջ արտահայտում է տիեզերական ցիկլերի հերթափոխը, փորձության ժամանակաշրջանը և հոգևոր անցումը նոր մակարդակի։ Թվային այս կոդը կանոնավոր կերպով կրկնվում է էպոսի բոլոր առանցքային հանգույցներում. Մեծ Մհերը Սասունը կառավարում է ուղիղ քառասուն տարի, Սասունցի Դավթի ձիու՝ Քուռկիկ Ջալալիի կերակրման և խնամքի ծիսակարգը տևում է քառասուն օր, իսկ Դավթի հիմնադրած Մարութա Բարձր Աստվածածին վանքն ունենում է քառասուն սյուն, քառասուն մատուռ և քառասուն աբեղա։ Նույնիսկ հերոսների թշնամական կողմը՝ Մսրա համակարգը, կրում է այս կոդը. Մսրա Մելիքի ուժի աղբյուրը հանդիսանում է քառասուն գոմեշի կաշվով ծածկված հորը, իսկ նրա զորքի գլխավոր հարվածային ուժը կազմում են քառասուն դևերն ու քառասուն ճուղ ծամ ունեցող կախարդները։ Թաքնագիտական տեսանկյունից «40»-ը խորհրդանշում է այն սահմանագիծը, որն անհրաժեշտ է նյութական աշխարհի ծանրությունը հաղթահարելու և հոգևոր մաքրության հասնելու համար, ինչպես նաև Արեգակի ու աստղային համաստեղությունների շարժման ցիկլերը երկնակամարում։ Էպոսի տիեզերական բնույթն իր գագաթնակետն է հասնում Փոքր Մհերի կերպարում, ով որպես հնագույն արիական Միհր (լույսի և արդարության) աստծո մարմնավորում, նյութական աշխարհի անարդարության պատճառով փակվում է Ագռավաքար ժայռի մեջ։ Նրա սպասումը՝ մինչև հողը նորից պնդանա և ցորենը դառնա մա