Հայկական մանրանկարչություն

Հայկական մանրանկարչությունը միջնադարյան կերպարվեստի ինքնատիպ և բարձր զարգացած ուղղություններից է, որն ստեղծվել է ձեռագիր գրքերը պատկերազարդելու նպատակով: Այս արվեստը սերտորեն կապված է 405 թվականին հայոց գրերի գյուտի և Աստվածաշնչի թարգմանության հետ, քանի որ հայկական մանրանկարչության հիմնական հուշարձանները հենց հոգևոր բովանդակություն ունեցող Ավետարաններն ու Ճաշոցներն են: Պատմականորեն պահպանված հնագույն նմուշները թվագրվում են VI-VII դարերով. դրանք հանրահայտ «Էջմիածնի Ավետարանի» վերջում կցված չորս մանրանկարներն են, որոնք աչքի են ընկնում իրենց մոնումենտալ ոճով և ուշ-անտիկ արվեստի ազդեցությամբ: Հետագա դարերում (IX-XI դդ.) ձևավորվեցին երկու հիմնական գեղարվեստական ուղղություններ. առաջինը՝ իշխանական կամ թագավորական պատվերով ստեղծված ձեռագրերն էին, որոնք աչքի էին ընկնում ոսկու առատությամբ, բարդ հորինվածքներով և կատարողական բարձր պրոֆեսիոնալիզմով (օրինակ՝ «Մուղնու Ավետարանը»), և երկրորդը՝ ժողովրդական կամ գավառական ոճը, որտեղ շեշտը դրվում էր պարզության, հուզականության ու կենդանի արտահայտչականության վրա: Հայկական մանրանկարչության բարձրակետը կապվում է XIII դարի Կիլիկյան դպրոցի գործունեության հետ: Աշխարհագրական դիրքի և Եվրոպայի ու Արևելքի երկրների հետ ունեցած սերտ կապերի շնորհիվ կիլիկյան վարպետները ստեղծեցին մի հրաշակերտ ոճ, որն աչքի էր ընկնում զարդանախշերի արտասովոր նրբությամբ, մարդկային ֆիգուրների դինամիկ շարժումներով և հարուստ գունապնակով: Այս դպրոցի ամենանշանավոր ներկայացուցիչը Թորոս Ռոսլինն է, ում աշխատանքները (օրինակ՝ «Զեյթունի Ավետարանը», «Մալաթիայի Ավետարանը») կանխորոշեցին Վերածննդի