Հայկական միջնադարյան բժշկությունը

Հայկական միջնադարյան բժշկությունը հանդիսանում է արևելյան և արևմտյան բժշկագիտական ավանդույթների համադրման, ինչպես նաև տեղական հարուստ փորձի վրա հիմնված գիտական ուղղություն, որն իր ծաղկմանն է հասել XII-XV դարերում: Այս համակարգն աչքի է ընկնում հիվանդությունների պատճառագիտության, կլինիկական նկարագրության և դեղագիտության խորը ուսումնասիրությամբ, որի հիմնասյուներն են հանդիսանում Մխիթար Հերացին և Ամիրդովլաթ Ամասիացին: Հայ դասական բժշկության հիմնադիրը XII դարի գիտնական Մխիթար Հերացին է, ում գործունեությունը կապված է Կիլիկյան Հայաստանի հետ: Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ 1184 թվականին գրված «Ջերմանց մխիթարություն» գիրքը, նվիրված է տաքդեղային (ինֆեկցիոն) հիվանդությունների ուսումնասիրությանը: Հերացին աշխարհում առաջիններից մեկն է առաջ քաշել «բորբոսային» տենդերի վարկածը՝ կանխատեսելով վարակիչ հիվանդությունների հարուցիչների առկայության գաղափարը դեռևս մանրէաբանության ձևավորումից դարեր առաջ: Նա մեծ նշանակություն է տվել հիվանդի հոգեբանական վիճակին, ֆիզիկական հանգստին, երաժշտաբուժությանը և հատուկ դիետաներին: Հերացու մոտեցումներն ունեին աշխարհիկ, փորձարարական բնույթ և ազատված էին ժամանակի եվրոպական բժշկությանը բնորոշ կրոնական սնահավատություններից: Հայկական բժշկության հաջորդ խոշոր ներկայացուցիչը XV դարի գիտնական, բժշկապետ և դեղագետ Ամիրդովլաթ Ամասիացին է: Նա երկար տարիներ աշխատել է Կոստանդնուպոլսում և եղել է օսմանյան սուլթան Մուհամմեդ II-ի անձնական բժիշկը: Ամասիացու գլխավոր երկերն են՝ «Ուսումն բժշկության» և «Անգիտաց անպետ» աշխատությունները: Վերջինս իրենից ներկայացնում է միջնադարյան դեղագիտության եզա