Հայկական ժանեկագործություն

Հայկական ժանեկագործությունը ավանդական դեկորատիվ-կիրառական արվեստի հնագույն և նուրբ ուղղություններից է, որն ունի դարավոր պատմություն և զարգացման ուրույն տեխնոլոգիա։ Հայկական ժանյակը (ասեղնագործ ժանյակ) տարբերվում է եվրոպական կամ արևելյան տեսակներից իր պատրաստման եղանակով, զարդանախշերի սիմվոլիզմով և կիրառական նշանակությամբ։ Տեխնիկական առանձնահատկության տեսանկյունից հայկական ժանյակը հյուսվում է բացառապես սովորական կարի ասեղով և մեկ միասնական թելով, առանց որևէ հիմքի, կաղապարի, գոբելենի բարձիկի կամ մանածագործական հաստոցի։ Գործընթացի հիմքում ընկած է «հանգույցի» կիրառումը. ասեղով թելը կապվում է նախորդ շարքի օղակին՝ ստեղծելով ամուր, բայց միևնույն ժամանակ օդային ու թեթև ցանց։ Այս յուրահատուկ հանգույցի շնորհիվ հայկական ժանյակը չի քանդվում, եթե նույնիսկ թելի որևէ հատված կտրվում է։ Որպես հումք ավանդաբար օգտագործվել են սպիտակ կամ բնական երանգների բամբակյա, վուշե, իսկ երբեմն էլ՝ մետաքսե նուրբ թելեր։ Զարդանախշերի հորինվածքը սերտորեն կապված է հայկական ճարտարապետության, խաչքարային արվեստի և մանրանկարչության սիմվոլիկայի հետ։ Հայկական ժանյակներին բնորոշ են երկրաչափական և բուսական ոճավորված պատկերները՝ արևախաչեր, վարդյակներ, աստղեր, կենաց ծառի տարրեր և թռչնապատկերներ։ Ժանեկագործության մեջ առանձնանում են մի քանի հայտնի տեղական դպրոցներ, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր գունային և կառուցվածքային առանձնահատկությունները՝ Վանի, Այնթապի, Մարաշի, Կարինի (Էրզրում) և Կիլիկիայի դպրոցները։ Օրինակ՝ Վանի ժանյակներն աչքի են ընկնում իրենց արտասովոր նրբությամբ և ձյունաճերմակ տեսքով, մինչդեռ Մարաշի աշխատանքներն ու